Racjonalizm i empiryzm epoki oświecenia znamionował kryzys religijny wśród warstw wyższych. Lekceważyły one naukę kościoła jako symbol zacofania i zabobonów. Popularne stał się deizm, czyli kierunek filozoficzno - teologiczny, według którego bóg stworzywszy świat i ustanowiwszy prawa przestał ingerować w jego losy. Pogląd ten odrzucał tez wiarę w cuda i objawienia. Deistą był na przykład encyklopedysta Diderot. Wyznawcy tego poglądu na określenie boga używali nowych terminów, na przykład istota najwyższa, opatrzność, absolut, pojęcia te symbolizowały próbę powołania nowej religii związanej z naturalną, która miała by być powszechnie przyjmowana niezależnie od dotychczasowych wyznań. Niektórzy filozofowie oświecenia posunęli się w swych rozważaniach dalej: uznali, że boga w ogóle nie ma. Całkowite zaprzeczenie istnienia boa nazywane jest ateizmem. Deiści zwalczali takie poglądy, sądzili, że nie oświecone jeszcze niższe warstwy społeczeństwa odrzuciwszy Wiarę w karę za grzechy będą dopuszczać się czynów niemoralnych i masowych przestępstw. Dlatego też deista Wolter stwierdził, że gdyby bóg nie istniał należałoby go wymyślić.